بنای راز آلود شیخ بهایی
حمام شیخ بهایی در محلهی قدیمی دردشت و در نزدیکی میدان عتیق اصفهان قرار دارد. سال ساخت این بنا با توجه به ترجمهی شعر فارسی که بر سردر آن نوشته شده، به ابجد به سال 1025 هجری قمری است؛ اما برخی ساخت آن را سال 1030 هجری قمری و پس از مرگ شیخ بهایی میدانند. با وجود اینکه حمام شیخ بهایی در سال 1377 در فهرست آثار ملی قرار گرفت، اما تا کنون اقدامی جدی برای مرمت آن توسط مسوولان ادارهی میراث فرهنگی اصفهان انجام نشده است و بهنظر میرسد کمکم میرود تا رازهایش را در خود دفن کند.
علی اصغر برهمند دارنده 9 مدال جهانی به موفقیت خود در نمونه سازی حمام شیخ بهایی اشاره
کرد و افزود: ماجرای این حمام و گرم نگه داشتن آب با یک شمع به رازی نهفته
در تاریخ تبدیل شده بود که با کنکاش های پی در پی بالاخره راز این حمام
300 ساله کشف شد.
وی با بیان این که حمام شیخ بهایی یکی از شاهکارهای معماری ایران و جهان در
دوران صفویه است گفت: شیخ بهایی با استفاده از طلا که رسانایی بالایی دارد
و در انتقال گرما نقش موثری را ایفا می کند منبع این حمام را ساخت و به
دلیل استفاده از طلا و جلوگیری از سرقت آن، راز ساخت آن را پنهان نگه داشت.
علی اصغر برهمند تصریح کرد: در طرح شبیه سازی شده به علت دسترسی نداشتن به
طلا از مس استفاده شد که این طرح در حمام منازل هم قابل استفاده است و موجب
صرفه جویی 30 درصدی در مصرف سوخت می شود.
محمد ریاحی - اصفهانشناس - دربارهی این حمام به خبرنگار ایسنا در اصفهان، گفت: این بنا منسوب به شیخ بهایی، از عالمان بزرگ است و آنچه این اثر را رمزآلود کرده، نحوهی گرم کردن آن است؛ شمع اتمی، استفاده از مخزن آب طلا و استفاده از روغن دکان عصاری مجاور این بنا، نظریههایی است که دربارهی نحوهی گرم کردن آن مطرح میشود که هیچیک بهنظر قابل قبول نیست.
او ادامه داد: در میان این شایعهها، تنها نظریهی قابل قبول دربارهی این حمام، وجود یک سیستم سفالینهی لولهکشی زیرزمینی بین آبریزگاه مسجدجامع و این حمام است که با روش مکش طبیعی، گازهایی را مانند متان و اکسیدهای گوگرد به مشعل خزینهی حمام هدایت میکرد و این گازها بهعنوان منبع گرما در مشعل خزینه میسوختند.
اما مجتبی کنعانی - کارشناس میراث فرهنگی - نظر متفاوتی دربارهی این حمام دارد.
وی به خبرنگار ایسنا گفت: اگرچه باورهایی که دربارهی گرم شدن این حمام با یک شمع وجود دارد، به واقعیت نزدیک است، اما هیچیک از آنها تا کنون بهصورت علمی به اثبات نرسیده است. نظرهایی دربارهی وجود لولههای سفالی که به محل پسابهای مسجدجامع میرفتند تا از گاز متان متصاعدشده از آن برای روشن شدن مشعل استفاده شود، وجود دارد، اما تا کنون چنین شبکهای پیدا نشده است.
وی با اشاره به نظرهایی مبنی بر وجود شمع همیشه روشن در این حمام، بیان کرد: بهنظر میرسد این حمام با یک شمع گرم میشد، اما چگونگی این گرمایش تا کنون مشخص نشده است.
کنعانی ادامه داد: حمام شیخ بهایی در دورهی صفویه و حدود سال 1000 هجری قمری ساخته شده و تا سال 1360 همچنان فعال بوده است؛ اما به دلایلی مانند قرار گرفتن حمام در فهرست آثار ملی، مرمت، فرسوده شدن تدریجی آن و کم شدن نیاز مردم به حمامهای عمومی، تعطیل شد.
وی با بیان اینکه حمام را به شیخ بهایی نسبت دادهاند، اما کتیبهای در اینباره وجود ندارد، اضافه میکند: مواردی که دربارهی خاموش شدن شمع پس از تخریب بخشی از حمام توسط انگلیسیها برای پی بردن به راز آن مطرح میشود، بهنظر صحیح نیست، زیرا سیستم گرمایشی حمام پیش از اکتشاف، از کار افتاده بود.
سرپرست اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری اصفهان دربارهی این که آیا اکتشافی برای حل رازهای این حمام شده است؟ اظهار کرد: در طول تاریخ، دخل و تصرفهای زیادی در ساختمان حمام شده، اما در بررسیها، مستنداتی برای تأیید گفتهها دربارهی این حمام دیده نشده است.
تابناک
سلام خدمت دوستان عزیزم ، در این وبلاگ به شرح موضوعات و اتفاقات مجهولی که در دنیای واقعی رخ داده می پردازیم. لطفا اگر نظر یا انتقاد یا اطلاعات خوبی دارید ، تو بخش نظرات بنویسید ممنون.